15 soruda bireysel emeklilik
sistemi 1-) Mevcut emeklilik sistemleri
devre dışı kalacak mı? Bireysel emeklilik sistemi kesinlikle kamu tarafından
verilen mevcut sosyal güvenlik veya emeklilik hizmetlerine bir alternatif değil,
Devletin sağladığı imkanları tamamlayıcı, destekleyici bir sistem. 2-)
Vergi teşvikleri var mı? Yatırdığınız katkı payının yıllık asgari ücret
aşmamak koşuluyla yüzde 15' ini vergiden düşeblyorsunuz. Emeklilik fonlarının
getirileri her türlü vergiden muaf, 10 yıl ve 56 yaş koşuluna göre sonuna kadar
devam eden kişilerde alacağı miktarın yüzde 25' I tamamen vergiden muaf. Kalanına
da yüzde 5 nispetinde bir stopaj var. İşverenler, mensupları adına katkı yatırdıklarında
vergiden indirme imkanları var. 3-) Fonlar nasıl
belirlenecek? Fertlere yatırımlarını özgürce yönetme imkanı getiriliyor.
İnsanlar kendi risk değerlendirmelerine göre istedikleri ürünü seçebilecekler.
Kişiler yılda 4 kere fon kompozisyonunu değiştirebilecek. 4-)
Fonlar takip edilebilecek mi? İnsanlar her gün ATM, internet ve telefonla
birikimlerini, fon varlıklarının değerini izleyebilecek. 5-)
Fonlar nasıl yönetilecek? Nerede ve nasıl saklanacak?
Şirketlerin görevi daha ziyade pazarlama ve tahsilat aşamasında. Toplanan fonların
idaresi, portföy yönetim şirketleri tarafından yapılacak. Fon varlıkları Takas
Bank' ta saklanacak ve bu fon varlıkları üzerine kesinlikle haciz, icra gibi kanuni
şeyler getirilmeyecek. Hazine' nin kontrollerini üzerinden yürüteceği bir Emeklilik
Gözetim Merkezi kuruluyor. Bu da sürekli toplanan fonlar üzerinde bir denetim
sağlayacak. Hazine ve SPK' nın yapacağı denetimleri şirketlerin kendi iç denetimleri,
bağımsız dış denetim gibi olaylar hariç. Yani 5-6 kademeli de bir denetim sistemi
var. Sistem, bankalardaki hesaplar gibi devlet garantisinde değil. 6-)
Bir çalışan bunu yaptırdığında kendisi ya da şirketi için getireceği avantaj nedir?
Sadece siz katkıda bulunuyorsanız, sizin açınızdan faydaları var. İnsan Kaynakları
ya da muhasebeye gittiğinizde, o ay ödeyeceğiniz vergien de düşerek bordronuzda
bu yatırımı yapmanız mümkün. Şirketler de katkıda bulunursa şirketin yararı da
bence çalışanın uzun vadeli bağlılığını sağlamak olur. İşverenler de vergi indirminden
yaralanıyor. 7-) Şirketin bireysel emeklilik programı
vardı ve işten çıkarıldı. O zaman ne olacak? Bir şirketten ayrılınca
emeklilikleri iptal olmuyor. Yatırımlar devam ediyor. Diyelim siz işşiz kaldı,
ödeyemedi, o zaman sistemde ara verme imkanı da var. 2 yıl sonra iş bulduğunda
dönüp, geriye dönük ödeme yapma imkanı var. Arada ödeyemezse, geriye yönelik ödeyerek
yine haklarını devam ettirme imkanı var. 8-)
6 yıl ödedi, ardından iş bulamadı. Çıkmak isterse ne olacak? 6 yıl
yatırdığı para kar almaya devam ediyor. Oradaki paraya ihtiyaç duyduğunda çekmek
istediği zaman çekebiliyor. Fakat stopaj oranları değişiyor. Vergi muafiyeti yok.
Sonuna gelenlerde yüzde 25' I tamamen muaf, kalanına yüzde 5 uygulanıyor. Burada
10 yılı dolmurmayanlara yüzde 15 stopaj uygulanıyor.
9-)
10 yıl ve 56 yaş süresi ne anlama geliyor? İki koşul var. Bireysel
emeklilik sisteminden bütün menfaatleriyle ki en büyük menfaati tabii sonuçtaki
vergi menfaati, bütün bunlardan yararlanabilmek için en az 10 yıl sistemde kalmak
ve 56 yaşı doldurmak gerekiyor. 10 yıl düzenli katkı payı ödeyen bir kişi, sonra
katkı payını durdursa bile, 56 yaşına kadar sistemde kalmak, ayrılmamak koşuluyla
yine emekli olabilir. Daha yüksek birikim almak isteyen 10 yılın sonunda da eğer
imkanı varsa devam edecektir, ödemeye. 10-) 10
yıl prim ödeme süresini dolduran 56' dan önce ayrılırsa ne olur? Yüzde
25' lik vergi muafiyeti kalkıyor ve tamamı üzerinden vergilendiriliyor. Stopaj
oranı da yüzde 5 yerine, yüzde 10 olarak uygulanıyor. 11-)
Ödemeyi bıraktıktan sonra 56 yaşa kadar olan sürede yatırımı işleyecek mi?
Parayı işletmeye devam ediyoruz. Yine her gün ulaştığı değeri görebiliyorsunuz.
Prim ödememek dışında herşey aynı. Birikim siz 56 yaşına gelene kadar kar almaya
devam ediyor. 12-) Uzun bir tasarruf süreci. Şirket
değiştirmek istenirse ne olacak? Bir emeklilik şirketinde 1 yılı doldurduktan
sonra fon performansından memnun olmazsanız, şirket değiştirebiliyor. Şirketler
arasında yılda bir tur atan müşteri tipleri olabilir. 13-)
10 yıldan sonra 56 yaş doldurulmadan vefat olursa, mirasçıların pozisyonu ve muafiyetler
nedir? Muafiyet durumunda ne olacak? Vefat durumu mücbir sebep olduğu
için bütün vergi avantajları ile birlikte mirasçılarına ödenecek. Sistemden kaynaklanan
vergi düzenlemeleri, teşvikler ölüm sürekli malufiyet durumunda uygulanmayacak.
Adam iş göremez hale gelirse oradaki parasını bütün avantajlarıyla geri alabilecek. 14-)
Hayat sigortası olanlar bunu bireysel emekliliğe çevirebilecekler mi?
Birikimli hayat poliçesi sahipleri hangi şirketten şu anda o poliçeleri varsa,
tüm hak ve koşulları ile hiç bir kesintiye tabii tutulmaksızın sürelerini de kaydırarak
emeklilik sistemine devirleri mümkün. 15-) Diyelimki
hayat sigortasının yapıldığı şirket bireysel emekliliğe geçmedi, hakları yanmdan
herhangi bir emeklilik şirketine geçebilir mi? Hayır. Ne yazık ki kanunda
'kendi şirketine geçer' diye bir hüküm var. |